جمال الدين محمد الخوانساري

160

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

توانائى در دنيا بىتسلّط بر ضعيف وبندهء چند نشود پس هر كه آن را خواهد بايد كه رعايت وبازرسى ايشان را بر خود قرار دهد وايشان را از خود راضى دارد تا دولت أو محفوظ ماند بلكه افزون وزياد گردد ودر بعضي نسخه‌ها « لؤم » بدل لزوم واقع شده وبنا بر اين معنى اين است كه تسلّط بر ضعيف وبنده از توانائيهاى پست مرتبه است اگر كسى قدرت وتوانائى در دنيا خواهد بآن راضى نشود . 2186 الضّمائر الصّحاح أصدق شهادة من الألسن الفصاح . ضماير وخاطرهاى درست راستگوترند بحسب گواهى از زبانهاى فصيح يعنى در بسيارى از مواضع هر گاه كسى را ضمير وذهن صحيح باشد ضمير وذهن أو گواهى دهد بر صدق يا كذب مدّعى راست‌تر از گواهى كه گواهان بزبان فصيح بدهند . 2187 الرّفق لقاح الصّلاح وعنوان النّجاح . نرمى ومهربانى با مردم آبستنى مصلحت است وعنوان فيروزى يعنى آبستن بمصلحت ومنتج أموري است كه مصلحت اين كس در آنها باشد واز براي مبالغه فرموده‌اند كه « آبستنى مصلحت است » مثل « زيد عدل » است وعنوان بمعنى علامت وسر سخن است چنانكه مكرّر مذكور شد . 2188 أوقات الدّنيا وان طالت قصيرة والمتعة بها وان كثرت يسيرة . وقتهاى دنيا هر چند دراز باشد كوتاه است وبهره يافتن بآن واگر چه بسيار باشد اندكى است زيرا كه چيزى كه تمام شود هر چند كه طول داشته باشد مدّت آن چه قدر واندازه تواند داشت پيش امرى كه هميشه باقي ودايم باشد مثل نعمتهاى بهشت زيرا كه متناهي را با غير متناهي هيچ نسبت نتوان داد ودر بعضي نسخه‌ها « والمنعة » بنون بدل « والمتعة » بتاى دو نقطه واقع شده وبنا بر اين معنى اين است